The Journey of second line : Dance Dance Dance

The Journey of second line : บรรทัดที่ 2 ของชีวิต

ตอนที่ 11 : Dance Dance Dance

 

            1

ถ้าการทำอาชีพนี้คือการเดินทาง ผมยังไปได้ไม่ถึง 20% ของระยะทางเลยด้วยซ้ำ เพราะโลกของมือสองกว้างใหญ่กว่าที่คิดไว้มาก

ก่อนมาขายหนังสือ ผมรู้จักแค่หนังสือประเภทหลักๆ จำพวกวรรณกรรมไทย วรรณกรรมแปล สารคดี วิชาการ ธรรมะ สุขภาพ การ์ตูน และคิดว่ามีแต่พวกนี้แหละที่มีพื้นที่ในตลาดหนังสือปัจจุบัน

คิดผิด โลกของผมยังแคบนัก

นอกจากตื่นตาหนังสือปกแปลกๆ ที่ไม่เคยเห็นแล้ว ยังต้องทำความเข้าใจพื้นที่ตลาดของหนังสือมือสองที่กว้างขวางกว่าโลกแคบๆ ของผมอีกหลายเท่า

ไม่นับประเภทหลักที่คุ้นเคย ภายในพื้นที่แห่งนี้ ยังมีโหราศาสตร์ หนังสือเรียนเก่า(มานะ มานี ปิติ ชูใจ หรือเก่ากว่านั้น) หนังสือเพลง ความรู้เฉพาะด้านต่างๆ เช่น ยิงปืน ซ่อมเครื่องใช้ไฟฟ้า ปรุงยา โหงวเฮ้ง และศาสตร์อีกมากมาย หนังสือประวัติศาสตร์ยุคต่างๆ ทั้งเล่มหนาเตอะไปจนเล่มบางปกมุงหลังคา หนังสืองานศพ หนังสือปลุกใจเสือป่า ฯลฯ

เยอะไปหมด, จนรู้สึกว่าสิ่งที่ผมคิดว่าผมรู้จักที่สุด ผมแทบไม่รู้จักมันเลย

 

            2

แม้ร้านหนังสือมือสองแบบที่มีหน้าร้านจะเหลือน้อยลงทุกทีในปัจจุบัน แต่บนโลกออนไลน์กลับตรงกันข้าม เป็นเรื่องที่น่าขบคิดและชวนตั้งคำถาม

หนังสือกำลังจะตายจริงหรือ?

ด้วยใจจริง “ผมว่ายัง และหนังสือยังจะอยู่ไปอีกนาน” นานจนผมเบื่อที่จะขายแล้วเลิกไปหาอย่างอื่นทำ (ถ้าถึงตอนนั้นยังมีกำลังนะ) แต่ใช่ว่าตลาดหนังสือและวิธีบริโภคจะไม่เปลี่ยน แน่นอนว่าต้องมีการเปลี่ยนแปลงอยู่แล้วเป็นธรรมดา เพียงแค่สำหรับผม หนังสือจะยังอยู่ ไม่มีทางหายไปไหน ยังมีคนหมู่มากที่ชอบถือหนังสือมากกว่าถือกระดานไฟฟ้าเพื่ออ่านตัวอักษร

ทว่า หากย้อนไปดูในช่วงหลายปีให้หลัง นิตยสารทยอยปิดตัวทีละหัว บางปกเคยครองพื้นที่ในตลาดมาร่วมทศวรรษก็ยังล้มได้ ยักษ์ใหญ่ล้มครืนกันมาเยอะแล้ว เช่นกัน นายทุนพิมพ์หนังสือเล่มก็โอดครวญกันเป็นแถบ รายได้หดหาย ปริมาณการพิมพ์ในปัจจุบันลดลงมาก ต้องปรับตัวหันมาให้บริการเป็นอีบุ๊กเพิ่มเติมเพื่อให้เหมาะสมและรองรับเทคโนโลยีในปัจจุบัน

กลับมาที่ร้านหนังสือออนไลน์ นี่เป็นอีกหนึ่งเหตุผลที่ทำให้ผมคิดว่าหนังสือยังไม่ตายหรอก หากใกล้ตายตลาดออนไลน์คงไม่คึกคักแบบนี้

ดูได้จากเฟซบุ๊ก – ตัวอย่างที่เป็นรูปธรรมที่สุด

ในเฟซบุ๊ก มีกลุ่มที่เปิดเสรีเพื่อเป็นสื่อกลางในการซื้อขายหนังสืออยู่ราว 20 กลุ่ม แต่ละกลุ่มมีจำนวนสมาชิกไม่ต่ำกว่า 500 คน (กลุ่มคนเยอะมีสมาชิกหลักหมื่น) ทุกวันมีการเคลื่อนไหวภายในกลุ่มตลอดเวลา มีทั้งโพสต์เพื่อหาหนังสือที่ต้องการและโพสต์ประกาศขายหนังสือส่งต่อให้นักอ่านคนอื่น

เมื่อเป็นส่วนหนึ่งของสมาชิกกลุ่มแล้ว จะเห็นความละลานตาของ ‘ร้านหนังสือออนไลน์’ ว่ามีเยอะแค่ไหน

เป็นความจริงที่ใครๆ ก็ผันตัวมาเป็นคนขายได้ เพราะทุกคนมีหนังสือ อ่านเสร็จแล้วไม่อยากเก็บก็มาโพสต์ประกาศขาย อย่างน้อยได้เงินคืนบางส่วนเพื่อไปหาซื้อเล่มอื่นมาอ่าน จุดสังเกตคือนักอ่านประเภทนี้นานๆ ทีจะมาขายแล้วก็หายไป(เพราะเอาหนังสือที่ตัวอ่านออกมาขาย มีของไม่มากนัก) ผิดกับคนขายที่เป็นคนขายจริงๆ มีหนังสือเยอะ รู้ที่ทางในการหาของ ประเภทนี้จะเห็นหน้ากันบ่อยๆ และมีอยู่เยอะมาก

ด้วยการมีอยู่ของโลกออนไลน์ การมีหน้าร้านจึงไม่จำเป็น ไม่ต้องเสียเงินค่าเช่าที่และเสียเวลาเฝ้าร้าน จึงไม่แปลกที่ร้านหนังสือออนไลน์จะเยอะ(มาก)และร้านหนังสือที่มีหน้าร้านจะลดน้อยลง

 

            3

“…ไม่กลัวว่ะ”

ผมหยุดคิดครู่หนึ่งก่อนให้คำตอบ หลังจากเพื่อนยิงคำถามว่า “กลัวไหมว่าวันหนึ่งหนังสือมันจะตาย?”

วันหนึ่งมนุษย์ยังต้องตายเลย จะกลัวทำไมกับเรื่องแบบนี้

อีกสัก 10-20 ปีหนังสือก็จะกลายเป็นสิ่งไม่ทันสมัย (หรือตอนนี้ก็เป็นแล้ว?) กลายเป็นสิ่งวินเทจ ถึงตอนนั้นก็คงมีคนหวนคิดถึงมัน อยากสัมผัส อยากมีไว้ ไม่ต่างจากร้านขายขนม ของเล่นแฟนฉัน หรือตลาดน้ำทั้งหลาย หากคนยังคิดถึงสิ่งไหน สิ่งนั้นไม่มีวันหายไป

ในขณะเดียวกันที่หลายคนบอกว่าเป็นวิกฤตของหนังสือกระดาษ ท่ามกลางวิกฤตยังได้เห็นหนังสือเกิดใหม่มากมายรายวัน อีกทั้งสำนักพิมพ์เล็กๆ ที่เกิดขึ้นใหม่ ถ้าหนังสือจะถึงทางตันจริงทำไมสิ่งเหล่านี้ยังคงดำรงอยู่

เช่นเดียวกับร้านหนังสืออิสระหลายแห่งที่เพิ่งถือกำเนิดขึ้นในช่วงหลัง เสมือนเป็นเมล็ดพันธุ์ที่โผล่พ้นทะลุดิน เติบโตสู่เบื้องบนเพื่ออาบแสงตะวันทุกวันในยามเช้า แม้จะน้อยนิดก็ไม่เป็นไร อย่างน้อยสิ่งนี้ก็แสดงให้เห็นถึงกลุ่มคนที่ยังรักในสื่อประเภทนี้

หนังสือกำลังจะตาย? ช่างมันเถอะ

ก่อนถึงวันนั้นจะกลัวไปทำไม

เต้นรำไปกับมันสิ

Enjoy!

บาสเต็ท
มาโว้ยยย!

บาสเต็ท

นักเขียนไส้เปียก / เจ้าของร้านหนังสือมือสอง The Gypsy Reader
บาสเต็ท
มาโว้ยยย!

Latest posts by บาสเต็ท (see all)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *